Szanowny Pan
Sylwester Rypiński

Prezes
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
ul. Czerniakowska 16
99-701 Warszawa


dot: udokumentowania stażu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Marynarze i rybacy są grupami zawodowymi, które zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami (do dnia 31 grudnia 2008 r.) jak i zgodnie z ustawą o emeryturach pomostowych są uprawnieni do otrzymywania świadczeń emerytalnych przed osiągnięciem wieku emerytalnego (marynarze 5 lat a rybacy 10 lat wcześniej). Przeważająca większość marynarzy i rybaków pracuje u armatorów (pracodawców) mających swoją siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego (sygn. II UK 196/02) do okresu pracy w warunkach szkodliwych wlicza się okresy wykonywania tych prac za granicą u zagranicznych pracodawców, jeżeli są one uznane za okresy składkowe. Ponadto, większość marynarzy pracujących u zagranicznych pracodawców przystępuje do dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, w związku z czym okresy te uznaje się za okresy składkowe.
Coraz częściej dochodzą do nas informacje, że odpowiednie placówki ZUS odmawiają uznania pracy u zagranicznych pracodawców argumentując to brakiem odpowiedniego udokumentowania okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku podlegają przepisom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późniejszymi zmianami). Z przepisów tych mogą również skorzystać osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 roku spełnią warunki do uzyskania uprawnień emerytalnych na podstawie tego rozporządzenia. Rozporządzenie to w § 2, pkt. 2 stawia wymóg udokumentowania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze specjalnym zaświadczeniem (wg wzoru określonego w załączniku do rozporządzenia) lub w świadectwie pracy. Dokumentów tych zagraniczny pracodawca (armator) nie wystawia. Jedynym dokumentem posiadanym przez marynarza lub rybaka, który zawiera wszystkie dane konieczne do podjęcia decyzji o zaliczeniu okresu zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, jest książeczka żeglarska, w której wpisane są między innymi nazwa statku i armatora, stanowisko na którym zatrudniony był marynarz oraz daty zatrudnienia i zmustrowania ze statku. Zapisy te są potwierdzone przez kapitana statku lub armatora.
Ustawa o emeryturach pomostowych natomiast nie przewiduje szczególnego trybu udokumentowania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
W tej sytuacji prosimy o jednoznaczne i precyzyjne określenie, w jaki sposób marynarze i rybacy pracujący u zagranicznych pracodawców (armatorów) są zobowiązani udokumentować okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze oraz w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656).

Z poważaniem

Przewodniczący Rady
Krajowej Sekcji Morskiej Marynarzy i Rybaków
NSZZ „Solidarność”

Janusz Maciejewicz
Szczecin, dnia 5 maja 2009 r.